1-7 NİSAN ULUSAL KANSER HAFTASI
Kanser, vücuttaki hücrelerin kontrolsüz ve anormal şekilde çoğalması sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Normal koşullarda hücreler belirli bir düzen içerisinde büyür, bölünür ve görevlerini tamamladıktan sonra programlı olarak yok olur. Ancak kanser hücreleri bu düzeni kaybeder; kontrolsüz biçimde çoğalarak çevre dokulara zarar verir.
Ülkemizde yılda yaklaşık 240 bin kanser vakası teşhisi konulmaktadır; 2045 yılında bu sayının 419 bine ulaşacağı tahmin edilmektedir.
Kanser türlerinin her birinin kendine özgü nedeni, risk faktörleri ve tanı-tedavi yaklaşımları bulunmaktadır. Bu nedenle erken tanı ve tarama stratejileri kanser türlerine göre değişiklik göstermektedir.
SIK GÖRÜLEN KANSER TÜRLERI VE TEMEL BILGILER
1.Akciğer Kanseri
Akciğer kanseri, dünya genelinde ve ülkemizde kansere bağlı ölümlerin en önemli nedenlerinden biridir. Tütün ve tütün ürünleri kullanımı en güçlü risk faktörü olmakla birlikte, pasif sigara maruziyeti, hava kirliliği ve bazı mesleki kimyasallar da hastalık riskini artırmaktadır.
Belirtileri:
Akciğer kanseri erken dönemde belirti vermeyebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:
* Uzun süre geçmeyen veya giderek kötüleşen öksürük
* Kanlı balgam
* Göğüs ağrısı
* Nefes darlığı
* Ses kısıklığı
* Açıklanamayan kilo kaybı ve halsizlik
2.Prostat Kanseri
Prostat kanseri erkeklerde en sık görülen kanser türlerinden biridir. Özellikle 50 yaş sonrası risk belirgin şekilde artmaktadır. Aile öyküsü ve genetik faktörler hastalık riskini artırabilir.
Belirtileri:
Prostat kanseri erken evrede genellikle belirti vermez. İlerleyen dönemlerde şu belirtiler görülebilir:
* Sık idrara çıkma
* İdrar akışında zayıflama
* İdrar yaparken zorlanma
•İdrarda veya menide kan görülmesi
3.Meme Kanseri
Meme kanseri, kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Erken teşhis edildiğinde tedavi başarısı oldukça yüksektir.
Belirtileri:
• Memede ele gelen ağrısız kitle
• Meme cildinde değişiklik veya portakal kabuğu görünümü
• Meme ucunda çekilme veya kanlı akıntı
• Koltuk altında kitle
4.Serviks (Rahim Ağzı) Kanseri
Serviks kanseri büyük ölçüde HPV enfeksiyonu ile ilişkili olup düzenli tarama ile önlenebilen kanser türleri arasındadır.
Belirtileri:
* Anormal vajinal kanama
* Vajinal akıntıda değişiklik
* Cinsel ilişki sonrası kanama
* Pelvik ağrı
5.Kolorektal (Kalın Bağırsak)Kanser
Kolorektal kanser, kalın bağırsak ve rektumda gelişir ve erken evrede saptandığında büyük ölçüde önlenebilir veya tedavi edilebilir.
Belirtileri:
* Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik
* Dışkıda kan görülmesi
* Karın ağrısı veya şişkinlik
* Açıklanamayan kilo kaybı
* Kansızlık
6.Lenfoma
Lenfoma, bağışıklık sisteminin bir parçası olan lenfatik sistemde gelişen kanser türüdür. Hodgkin ve Non-Hodgkin olmak üzere iki ana gruba ayrılır.
Belirtileri:
* Boyun, koltuk altı veya kasıkta ağrısız lenf bezi büyümesi
* Gece terlemeleri
* Açıklanamayan ateş
* Kilo kaybı ve halsizlik
7.Cilt Kanseri
Cilt kanseri, güneşten gelen ultraviyole (UV) ışınlarına maruziyet sonucu gelişebilen yaygın kanser türlerinden biridir.
Belirtileri:
* Yeni oluşan veya büyüyen benler
* Renk, şekil veya boyut değiştiren benler
* İyileşmeyen yaralar
* Kaşıntı veya kanama
8.Mide Kanseri
Mide kanseri, özellikle Helicobacter pylori enfeksiyonu, sigara kullanımı ve tuzlu/işlenmiş gıdaların aşırı tüketimi ile ilişkilidir.
Belirtileri:
* Sürekli mide ağrısı veya yanma
* İştahsızlık
* Kilo kaybı
* Bulantı ve kusma
* Yemek sonrası şişkinlik
9.Tiroid Kanseri
Tiroid kanseri, boynun ön kısmında bulunan tiroid bezinde gelişir ve genellikle erken dönemde tedavi edilebilen kanser türleri arasında yer alır.
Belirtileri:
* Boyunda kitle veya şişlik
* Ses kısıklığı
* Yutma güçlüğü
* Boyunda lenf bezlerinde büyüme
Kanserden korunmak için aşağıdaki risk faktörlerinden kaçınılması önerilmektedir:
* Tütün ve tütün ürünleri kullanımı (sigara ve dumansız tütün ürünleri dahil)
* Fazla kilolu veya obez olmak
* Yetersiz meyve ve sebze tüketimi ile sağlıksız beslenme
* Fiziksel aktivite eksikliği
* Alkol kullanımı
* Hepatit, HPV, HIV vb. gibi kanserojen enfeksiyonlar
* İyonlaştırıcı ve ultraviyole radyasyona maruziyet
* Kentsel hava kirliliği ve katı yakıt kullanımına bağlı iç mekan hava kirliliği
* Mesleki kanserojenlere maruziyet
Özellikle sık görülen, en çok ölüme yol açan ve/veya erken teşhis ile tedavi edilebilen, önlenebilen (meme, kalın bağırsak ve rahim ağzı) kanserleri için toplumun kaynaklarına ve hastalık yüküne uygun olarak ÜCRETSİZ tarama programları yürütülmektedir.
Ücretsiz olarak Tarama Yapılan Kanser Türleri ve Aralıkları
Kanser Türü Hedef Yaş Grubu Yöntem Tarama Sıklığı
Meme Kanseri 40-69 yaş kadın Mamografi 2 yılda bir
Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri 30-65 yaş kadın HPV-DNA testi 5 yılda bir
Kolorektal(KalınBağırsak) Kanseri 50-70 yaş kadın & erkek Gaitada Gizli Kan Testi (GGK) 2 yılda bir
Bu taramalar ÜCRETSİZ olarak;
* Aile Sağlığı Merkezleri (ASM),
* Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM),
* Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM),
* Mobil kanser tarama araçları (Mobil KETEM) aracılığıyla sağlanmaktadır.
Unutmayalım:
Kanserden korunmak büyük ölçüde bizim elimizdedir. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmek, risk faktörlerinden uzak durmak ve düzenli taramalara katılmak hayat kurtarır.